به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از ساینس دیلی، نسخه‌های خطی باستانی، از جمله انجیل‌های ۱۰۰۰ ساله یورک، ردپایی از یک ویروس کشنده گوسفندی را نشان داده‌اند که تاریخچه آن به بیش از ۳۷۰۰ سال پیش برمی‌گردد. دانشمندان کشف کردند که این ویروس به طرز چشمگیری برای هزاران سال بدون تغییر باقی مانده است و این امر، کاغذهای تاریخی را به سابقه‌ای غیرمنتظره از شیوع بیماری‌های باستانی تبدیل می‌کند.
برخی از مشهورترین نسخه‌های خطی قرون وسطایی اروپا، از جمله انجیل‌های یورک، راز خارق‌العاده‌ای را آشکار کرده‌اند که در صفحات آنها پنهان شده بود. دانشمندان دی‌ان‌ای ویروسی باستانی را کشف کرده‌اند که در پوست حیواناتی که برای تهیه پوست‌نامه استفاده می‌شدند. به این ترتیب دریچه جدیدی را به تاریخ ۳۵۰۰ ساله ویروس آبله گوسفندی (SPPV) گشوده‌اند.
این کشف توسط یک تیم تحقیقاتی بین‌المللی به رهبری کالج دانشگاهی دوبلین (UCD) انجام شد. محققان با تجزیه و تحلیل پوست‌نامه‌های اسناد چند صد ساله، اولین شواهد ژنتیکی را کشف کردند که نشان می‌دهد این بیماری مخرب مدت‌ها قبل از دوران مدرن در گله‌های گوسفند اروپایی شیوع داشته است.
آبله گوسفندی بسیار مسری است و می‌تواند با سرعت نگران‌کننده‌ای در گله پخش شود. این بیماری می‌تواند تعداد زیادی از حیوانات آلوده، به ویژه گوسفندان جوان را بکشد و در عین حال با کاهش تولید پشم، گوشت و شیر، خسارات اقتصادی بزرگی را نیز به همراه داشته باشد.
نسخه‌های خطی باستانی DNA ویروس‌های کشنده را حفظ می‌کنند
این مطالعه جدید که در نشریه Science Advances منتشر شده است، بیش از ۳۵۰۰ سال تکامل ویروس آبله گوسفندی را بازسازی می‌کند. محققان DNA ویروسی را در چندین نسخه خطی قرون وسطایی مهم تاریخی شناسایی کردند و نشان دادند که اسنادی که به دلیل اهمیت فرهنگی‌شان حفظ شده‌اند، می‌توانند حاوی شواهد بیولوژیکی ارزشمندی نیز باشند.
در میان نسخه‌های خطی مورد بررسی، انجیل‌های یورک ۱۰۰۰ ساله وجود داشت که یکی از بهترین نسخه‌های خطی تذهیب شده باقی مانده از اوایل دوره آنگلوساکسون محسوب می‌شود. محققان همچنین آثار قدیمی‌تر، از جمله واژه‌نامه کورپوس در کالج کورپوس کریستی کمبریج، یکی از قدیمی‌ترین فرهنگ‌های لغت انگلیسی را به همراه سایر نسخه‌های خطی قرون وسطایی از بریتانیا و اروپای قاره‌ای مطالعه کردند.
راز در خود پوست نهفته است. قبل از اینکه کاغذ به طور گسترده در دسترس قرار گیرد، نسخه‌های خطی اغلب با استفاده از پوست حیوانات با دقت آماده شده، از جمله پوست گوسفند، بز و گاو، تولید می‌شدند. این مواد می‌توانند آثاری از تاریخ بیولوژیکی یک حیوان، از جمله شواهدی از عفونت‌های موجود در هنگام مرگ آن را حفظ کنند.
در چندین نسخه خطی، محققان DNA ویروس آبله گوسفند را در چندین صفحه شناسایی کردند. این یافته‌ها نشان می‌دهد که حیوانات آلوده برخی از پوست‌های مورد استفاده برای تولید اسناد را تأمین کرده‌اند.
یک کشف شگفت‌انگیز شامل DNA ویروسی یافت شده روی پوست گوساله و بز بود. از آنجا که آبله گوسفند در درجه اول گوسفندان را آلوده می‌کند، نتایج دو احتمال را مطرح می‌کند: ممکن است ویروس گاهی اوقات گونه‌های دیگر دام را آلوده کرده باشد، یا ممکن است مواد ویروسی در طول تولید پوست، پوست‌ها را آلوده کرده باشند.
کتاب‌های تاریخی به بایگانی بیماری‌های غیرمنتظره تبدیل می‌شوند
«لوئیس لوته»، دانشجوی دکترا در UCD و نویسنده اصلی این مطالعه، گفت: "ثبت DNA باستانی عوامل بیماری‌زا، درک ما از بیماری‌های عفونی در گذشته را کاملاً تغییر داده است و در اینجا نشان می‌دهیم که پوست می‌تواند DNA عوامل بیماری‌زای حیوانی را نیز حفظ کند. این احتمال وجود دارد که بایگانی‌ها و کتابخانه‌های سراسر جهان نیز حاوی آثار ژنتیکی شیوع بیماری در حیوانات در گذشته باشند."
"این ژنوم‌ها به ما کمک می‌کنند تا بفهمیم که این عوامل بیماری‌زا چگونه تکامل یافته‌اند و چگونه بر جوامع گذشته تأثیر گذاشته‌اند؛ مانند ویروس آبله گوسفند، که نشان می‌دهیم حداقل سه و نیم هزاره بر گله‌های گوسفند اوراسیا تأثیر گذاشته است."
این یافته‌ها نشان می‌دهد که کتابخانه‌ها و بایگانی‌ها ممکن است اطلاعات بسیار بیشتری در مورد بیماری‌های تاریخی نسبت به آنچه قبلاً شناخته شده بود، در اختیار داشته باشند. نسخه‌های خطی که صدها سال باقی مانده‌اند، می‌توانند شواهد ژنتیکی از شیوع بیماری‌های دامی که تعداد کمی از آنها باقی مانده است، ارائه دهند.
دکتر «کوین جی. دالی»، دانشیار دانشکده کشاورزی و علوم غذایی UCD و محقق ناظر این تحقیق، گفت: «ساخت پوست‌نامه یک حرفه رو به زوال در نظر گرفته می‌شد، اما ما در حال درک این موضوع هستیم که این حرفه چقدر از گذشته را حفظ کرده است. این پروژه نشان می‌دهد که پوست‌نامه‌ها نه تنها تاریخ فرهنگی ما را برای صدها سال حفظ می‌کنند، بلکه چشم‌انداز بیماری در دام‌های ما را در دوره قرون وسطی نیز نشان می‌دهند. این نوع کشف هیجان‌انگیز و شگفت‌انگیز تنها زمانی امکان‌پذیر است که محققان از طیف وسیعی از رشته‌ها برای به اشتراک گذاشتن تخصص و داده‌های خود گرد هم آیند. سخاوت و اعتمادی که علم مشارکتی به آن وابسته است.»
این پروژه متخصصان ژنتیک، تاریخ، ویروس‌شناسی، شیمی پروتئین و حفاظت را گرد هم آورد و به تیم اجازه داد تا نسخه‌های خطی را از دیدگاه‌های تاریخی و بیولوژیکی بررسی کنند.
دندان‌های باستانی گوسفند، ۳۷۰۰ سال بیماری را آشکار می‌کنند
دست‌نوشته‌های قرون وسطایی تنها بخشی از تحقیقات بودند. دانشمندان برای ردیابی بیشتر این بیماری در گذشته، DNA بازیابی شده از دندان‌های گوسفند مربوط به عصر برنز را نیز بررسی کردند.
دندان‌ها به ویژه برای مطالعه عفونت‌های باستانی مفید هستند زیرا می‌توانند از مواد ژنتیکی برای هزاران سال محافظت کنند و اغلب شواهدی را حفظ می‌کنند که از سایر بقایای اسکلتی ناپدید شده‌اند.
محققان قدیمی‌ترین آثار ژنتیکی شناخته شده ویروس آبله گوسفند را در دندان‌های گوسفند بازیابی شده از سکونتگاه‌های باستانی دامداران در استپ اوراسیا شناسایی کردند. این شواهد، هنگامی که با یافته‌های دست‌نوشته‌ها ترکیب می‌شوند، نشان می‌دهند که این بیماری بیش از ۳۷۰۰ سال است که دام‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
برای بررسی چگونگی توسعه ویروس، تیم DNA ویروسی باستانی را با توالی‌های ژنتیکی ویروس‌های مدرن مقایسه کرد. تجزیه و تحلیل آنها نشان می‌دهد که شاخه‌های اصلی خانواده کاپری‌پوکس ویروس (ویروس آبله گوسفند، ویروس آبله بز و ویروس بیماری پوستی لمپی اسکین) زمانی بین ۱۱۵۰۰ تا ۳۷۰۰ سال پیش از یکدیگر جدا شده‌اند.
این جدول زمانی تخمینی با تغییرات عمده در تاریخ بشر، از جمله اهلی کردن دام و جابجایی گسترده گوسفندان از استپ اوراسیا به اروپا، همزمان است. این جابجایی‌ها ممکن است نقش مهمی در تاریخچه طولانی انتقال ویروس داشته باشند.
ویروس کشنده‌ای که در هزاران سال به سختی تغییر کرده است
یکی از قابل توجه‌ترین یافته‌های این مطالعه این بود که ویروس آبله گوسفندی در طول چند هزار سال گذشته چقدر کم از نظر ژنتیکی تغییر کرده است. برخلاف برخی ویروس‌های دیگر، به نظر می‌رسد ژنوم آن با وجود سابقه طولانی در آلوده کردن دام‌ها، به طرز چشمگیری پایدار مانده است.
درک این پایداری می‌تواند به دانشمندان کمک کند تا تغییرات ژنتیکی را شناسایی کنند که در ابتدا به ویروس اجازه داده بود تا به یک عامل بیماری‌زای مؤثر در گوسفندان تبدیل شود.
این کشف همچنین اهمیت فوری دارد. آبله گوسفندی همچنان یک تهدید جدی برای دامداری است و شیوع آن همچنان خسارات اقتصادی قابل توجهی به بار می‌آورد.
«لوئی لوته» گفت: "مردم در سراسر جهان هنوز در حال مبارزه با این عامل بیماری‌زا هستند - در حال حاضر شیوع آبله گوسفندی در یونان وجود دارد که خسارات اقتصادی زیادی به بار آورده است. ژنوم‌های باستانی می‌توانند به ما در درک چگونگی تکامل این عوامل بیماری‌زا که امروزه ما را تحت تأثیر قرار می‌دهند، کمک کنند. ما دریافتیم که برخلاف ویروس آبله، ژنوم ویروس آبله گوسفندی در طول چند هزاره گذشته بسیار پایدار بوده است. این ممکن است به این معنی باشد که تغییرات ژنتیکی قبل از این نقطه برای چگونگی تکامل ویروس آبله گوسفندی برای آلوده کردن میزبان خود بسیار مهم بوده‌اند، که ممکن است به ما در مبارزه با این عامل بیماری‌زا در آینده کمک کند».
محققان با کشف DNA ویروسی در نسخه‌های خطی قرون وسطایی و بقایای حیوانات ماقبل تاریخ، روش جدید و قدرتمندی را برای بررسی تاریخچه بیماری‌های عفونی نشان داده‌اند. کار آنها نشان می‌دهد که موادی که برای اهداف کاملاً متفاوت نگهداری می‌شوند، ممکن است حاوی سرنخ‌های ارزشمندی در مورد ظهور، گسترش و تکامل عوامل بیماری‌زایی باشند که همچنان بر جهان امروز تأثیر می‌گذارند.